CHANTAL AKERMAN, Too Far, Too Close

Het M HKA toont de allereerste grootschalige overzichtstentoonstelling van de sinds lang in Parijs wonende Belgische filmmaker en beeldend kunstenaar Chantal Akerman – tegelijk ook de eerste presentatie van haar werk in België sinds haar tentoonstelling in het Paleis voor Schone Kunsten in 1995. Akerman behoort tot één van de invloedrijkste filmmakers van haar generatie en is reeds lang een feministisch icoon - een reputatie die ze wist te vestigen met haar vroege meesterwerk Jeanne Dielman, 23 Quai Du Commerce, 1080 Bruxelles. Sinds het midden van de jaren negentig is ze echter ook in toenemende mate actief als beeldend kunstenaar, en haar film- en video-installaties waren onder meer op de biënnale van Venetië en Documenta 11 te zien. De tentoonstelling in het M HKA zal zich vooral op dit laatste aspect van haar praktijk richten en vergezeld gaan van een ambitieuze monografische publicatie.
 

De sinds lange tijd in Parijs wonende Belgische cineaste Chantal Akerman (°1950) behoort tot de invloedrijkste filmmakers van haar generatie, en behalve haar monumentale reputatie in het veld van de feministische film(kritiek) heeft zij ook een cruciale rol gespeeld in de geleidelijke toenadering tussen ‘conventionele’ cinema en de bij het bewegende beeld aanleunende installatiekunst.
Sinds begin jaren negentig is Akerman dan ook afwisselend in beide belendende gebieden actief: mainstream of arthouse film releases zoals A Couch in New York (1996) en La Captive (2000) lost ze af met experimentele quasi-documentaires als Là-bas (2006) of video-installaties als D’Est (1993). Dit laatste werk (met als veelzeggende, programmatische ondertitel “Au bord de la fiction”), dat onder meer op Documenta X (1997) te zien was – Akerman nam daarna ook deel aan Documenta 11 – blijft tot op heden als Akermans meest ambitieuze uitstap in het beeldende kunstenveld gelden; ironisch genoeg was dit ook het laatste kunstwerk dat van haar in België te zien was (in het Paleis voor Schone Kunsten te Brussel in 1995; in 2007 leverde Akerman wel nog een bijdrage aan een theaterstuk van Jan Fabre). De maker van onbetwiste klassiekers als Jeanne Dielman, 23 Quai du Commerce, 1080 Bruxelles , wiens werk te zien was in prestigieuze galerieën en musea in Berlijn (waar ze een grote installatie in het Jüdische Museum realiseerde), Houston, New York en Parijs, is met andere woorden hoogdringend aan een Belgische retrospectieve toe – een tentoonstelling die het juiste evenwicht wil vinden tussen Akermans activiteiten als klassieke filmauteur en haar meer experimentele artistieke bezigheden, en bovendien ook haar invloed op een hele generatie jonge filmkunstenaars wil thematiseren.
M HKA is bij uitstek uitgerust om een dergelijke ambitieuze solopresentatie te realiseren – en dat niet alleen vanwege het belang dat het museum aan de integratie van film en beeldende kunst of beeldcultuur (en aan de integratie van beeld-denken en kunst-denken) hecht. Akermans films en video’s keren steeds naar dezelfde kardinale vragen terug – vraagstellingen die de al dan niet illusoire grens tussen document, fictie en narratief aanbelangen, of het wankele evenwicht tussen persoonlijk en collectief geheugen, tussen politieke reflectie, intellectueel onderzoek en poëtische mijmering. Een oeuvre van een exemplarische rijkdom waar het museum een goed gestoffeerde publicatie en mogelijk ook een heus filmfestival aan zal wijden.